Summary

Lekcja 5: Listy, Logika i Funkcje! 🎒🔍✨

Cześć młodzi programiści! Witam was w piątej lekcji naszego kursu Pythona. Ostatnio nauczyliśmy się, jak za pomocą pętli kazać komputerowi powtarzać zadania. Dzisiaj zrobimy kolejny wielki krok: zanurzymy się w świat list, poznamy sekrety komputerowej logiki i napiszemy naszą pierwszą prawdziwą funkcję! To będzie super przygoda!

📚 Co dzisiaj w planie?

Listy - Twoja cyfrowa kolekcja skarbów.
Logika Komputera - True czy False? Operatory and, or i not.
Funkcje - Twoje własne magiczne zaklęcia w kodzie.
Bonus: Pygame Zero - Wprowadzenie do tworzenia gier! 🎮
Ćwiczenia do utrwalenia nowej wiedzy.

1. Listy - Twoja kolekcja skarbów! 🎒

Wyobraź sobie, że masz pudełko na swoje ulubione zabawki, plecak na szkolne przybory albo listę zakupów. W Pythonie takim uniwersalnym “pojemnikiem” jest lista. Możesz w niej przechowywać różne rzeczy: napisy, liczby, a nawet inne listy!

Listę tworzymy używając nawiasów kwadratowych [], a jej elementy oddzielamy przecinkami.

# Lista z ulubionymi grami
ulubione_gry = ["Minecraft", "Roblox", "Among Us"]
print(ulubione_gry)

# Lista z punktami zdobytymi w grze
punkty = [10, 25, 15, 30, 5]
print(punkty)

# Lista może zawierać różne typy danych!
mix = ["napis", 100, True]
print(mix)

Dostęp do elementów listy (Indeksowanie)

Każdy element w liście ma swój numer porządkowy, czyli indeks. To trochę jak numer mieszkania w bloku.

Bardzo ważne! W programowaniu liczenie prawie zawsze zaczyna się od zera! Pierwszy element ma indeks 0, drugi 1, trzeci 2 i tak dalej.

ulubione_gry = ["Minecraft", "Roblox", "Among Us"]

# Wyświetlamy pierwszą grę (indeks 0)
pierwsza_gra = ulubione_gry[0]
print("Moja ulubiona gra to:", pierwsza_gra) # Wyświetli: Minecraft

# Wyświetlamy trzecią grę (indeks 2)
trzecia_gra = ulubione_gry[2]
print("Ostatnio gram w:", trzecia_gra) # Wyświetli: Among Us

Dodawanie do listy

Chcesz dodać nową grę do swojej kolekcji? Nic prostszego! Użyj metody .append(), która dodaje element na sam koniec listy.

ulubione_gry = ["Minecraft", "Roblox", "Among Us"]
print("Moje gry:", ulubione_gry)

ulubione_gry.append("Fortnite")
print("Moje gry po dodaniu nowej:", ulubione_gry)
# Wynik: ['Minecraft', 'Roblox', 'Among Us', 'Fortnite']

✏️ Ćwiczenie 1: Lista zakupów

Stwórz program, który:

Tworzy pustą listę o nazwie lista_zakupow.
Za pomocą input() pyta użytkownika o 3 produkty, które chce dodać do listy.
Po każdym zapytaniu dodaje produkt do listy za pomocą .append().
Na koniec wypisuje całą listę zakupów.

Kliknij, aby zobaczyć rozwiązanie

lista_zakupow = []
print("Twoja lista zakupów jest pusta:", lista_zakupow)

produkt1 = input("Co chcesz dodać do listy? ")
lista_zakupow.append(produkt1)

produkt2 = input("Co jeszcze chcesz dodać? ")
lista_zakupow.append(produkt2)

produkt3 = input("I ostatnia rzecz: ")
lista_zakupow.append(produkt3)

print("Oto Twoja lista zakupów:", lista_zakupow)

2. Logika Komputera - `True` czy `False`? 🔍

Wasz komputer, tak jak detektyw, cały czas sprawdza, czy coś jest prawdą (True) czy fałszem (False). To są wartości logiczne (ang. boolean values). Używaliśmy ich już w instrukcjach if, nawet o tym nie wiedząc!

Wyrażenie wiek >= 12 zwraca True, jeśli wiek jest większy lub równy 12, albo False w przeciwnym wypadku.

gracz_ma_klucz = True
drzwi_zamkniete = True

if gracz_ma_klucz == True:
  print("Masz klucz! Możesz otworzyć drzwi.")
else:
  print("Nie masz klucza. Poszukaj go!")

Ciekawostka: Zapis if gracz_ma_klucz == True: można skrócić do if gracz_ma_klucz:, ponieważ if domyślnie sprawdza, czy warunek jest prawdziwy.

Operatory logiczne: `and`, `or` i `not`

Czasami musimy sprawdzić więcej niż jeden warunek naraz. Z pomocą przychodzą operatory logiczne! Poznajmy ich działanie:

Operator `and` (i) - Wszystkie warunki muszą być prawdziwe

Operator and zwraca True tylko wtedy, gdy wszystkie warunki są prawdziwe. To jak lista wymagań - musisz spełnić je wszystkie!

# Przykład 1: Dostęp do gry
wiek = 14
ma_konto = True

if wiek >= 13 and ma_konto:
    print("Możesz zagrać! Masz odpowiedni wiek i posiadasz konto.")
else:
    print("Nie możesz zagrać. Sprawdź wymagania.")

Wyobraź sobie: Aby wejść do tajnego klubu, musisz mieć kartę członkowską I znać hasło. Bez jednego z nich - nie wejdziesz!

# Przykład 2: Sekretny klub
ma_karte = True
zna_haslo = False

if ma_karte and zna_haslo:
    print("Witaj w tajnym klubie!")
else:
    print("Brak dostępu! Potrzebujesz karty I hasła.")
    # Wyświetli się ten komunikat, bo hasła nie znamy (False)

Operator `or` (lub) - Wystarczy jeden prawdziwy warunek

Operator or zwraca True, gdy przynajmniej jeden z warunków jest prawdziwy. Wystarczy spełnić jedną opcję!

# Przykład 1: Wejście na film
wiek = 11
ma_zgode_rodzica = True

if wiek >= 12 or ma_zgode_rodzica:
    print("Zapraszamy na seans!")
    # Dostaniesz się, bo masz zgodę rodzica!
else:
    print("Przykro nam, nie możesz wejść.")

Wyobraź sobie: Aby zagrać w grę online, możesz mieć własne konto LUB użyć konta rodzica. Wystarczy jedno z nich!

# Przykład 2: Gra wieloosobowa
ma_wlasne_konto = False
moze_uzyc_konta_rodzica = True

if ma_wlasne_konto or moze_uzyc_konta_rodzica:
    print("Możesz zagrać!")
    # Zagrasz, bo możesz użyć konta rodzica!
else:
    print("Potrzebujesz konta, aby zagrać.")

Operator `not` (nie) - Odwrócenie wartości

Operator not odwraca wartość logiczną: True zamienia na False, a False na True. To jak zaprzeczenie!

# Przykład 1: Sprawdzanie pogody
pada_deszcz = False

if not pada_deszcz:
    print("Świetnie! Możemy iść na boisko!")
    # Wyświetli się, bo NIE pada deszcz
else:
    print("Pada deszcz, zostańmy w domu.")

# Przykład 2: System bezpieczeństwa
alarm_wlaczony = True

if not alarm_wlaczony:
    print("UWAGA! Alarm jest wyłączony - włącz go!")
else:
    print("System bezpieczeństwa działa prawidłowo.")
    # To się wyświetli, bo alarm JEST włączony

Łączenie operatorów - Bardziej skomplikowane warunki

Możemy łączyć operatory, aby tworzyć bardziej złożone warunki!

# Przykład: System logowania do gry
uzytkownik_zalogowany = True
ma_internet = True
serwer_dziala = True

if uzytkownik_zalogowany and ma_internet and serwer_dziala:
    print("Łączę z serwerem gry... Gotowe!")
    print("Miłej gry!")
else:
    print("Nie mogę połączyć. Sprawdź:")
    if not uzytkownik_zalogowany:
        print("- Nie jesteś zalogowany")
    if not ma_internet:
        print("- Brak połączenia z internetem")
    if not serwer_dziala:
        print("- Serwer gry jest wyłączony")

Tabela prawdy - Jak to wszystko działa?

Oto przydatna tabelka, która pokazuje, jak działają operatory:

Operator and:

Warunek 1	Operator	Warunek 2	Wynik
True	and	True	True ✓
True	and	False	False
False	and	True	False
False	and	False	False

Operator or:

Warunek 1	Operator	Warunek 2	Wynik
True	or	True	True ✓
True	or	False	True ✓
False	or	True	True ✓
False	or	False	False

Operator not:

Operator	Warunek	Wynik
not	True	False
not	False	True ✓

# Sprawdźmy to w praktyce!
print("=== Testujemy operator AND ===")
print(True and True)    # True
print(True and False)   # False
print(False and False)  # False

print("\n=== Testujemy operator OR ===")
print(True or False)    # True
print(False or True)    # True
print(False or False)   # False

print("\n=== Testujemy operator NOT ===")
print(not True)         # False
print(not False)        # True

Praktyczny przykład: Gra przygodowa

# Gra: Czy możesz otworzyć skrzynię ze skarbem?
ma_klucz_zloty = True
ma_klucz_srebrny = False
zna_zaklecie = True
ma_miecz = True

# Aby otworzyć skrzynię, potrzebujesz:
# (złotego ALBO srebrnego klucza) I (zaklęcia LUB miecza)

ma_klucz = ma_klucz_zloty or ma_klucz_srebrny
ma_sposob_na_otwarcie = zna_zaklecie or ma_miecz

if ma_klucz and ma_sposob_na_otwarcie:
    print("🎉 GRATULACJE! Otwierasz skrzynię ze skarbem!")
    print("Znajdziesz w niej 1000 złotych monet!")
else:
    print("⚠️ Nie możesz otworzyć skrzyni.")
    if not ma_klucz:
        print("   - Potrzebujesz klucza (złotego lub srebrnego)")
    if not ma_sposob_na_otwarcie:
        print("   - Potrzebujesz zaklęcia lub miecza")

✏️ Ćwiczenie 2: Dostęp do tajnego pliku

Napisz program, który sprawdza, czy użytkownik może otworzyć “tajny plik”.

Stwórz dwie zmienne: uzytkownik_zalogowany = True i uzytkownik_jest_adminem = False.
Napisz warunek if, który pozwoli na dostęp tylko wtedy, gdy użytkownik jest zalogowany I jest adminem. Wypisz odpowiedni komunikat.
Jeśli warunek nie jest spełniony, wypisz “Odmowa dostępu!”.

Kliknij, aby zobaczyć rozwiązanie

uzytkownik_zalogowany = True
uzytkownik_jest_adminem = False

if uzytkownik_zalogowany and uzytkownik_jest_adminem:
    print("Dostęp przyznany. Otwieram tajny plik...")
else:
    print("Odmowa dostępu! Potrzebujesz uprawnień administratora.")

✏️ Ćwiczenie 2b: System wejścia na imprezę

Stwórz program sprawdzający, czy osoba może wejść na imprezę. Użyj operatorów logicznych!

Utwórz zmienne:
- wiek = 15
- ma_bilet = True
- jest_na_liscie_vip = False
Osoba może wejść, jeśli:
- Ma przynajmniej 13 lat I (ma bilet LUB jest na liście VIP)
Napisz odpowiedni warunek if i wyświetl komunikat.

Kliknij, aby zobaczyć rozwiązanie

wiek = 15
ma_bilet = True
jest_na_liscie_vip = False

# Sprawdzamy warunek: wiek >= 13 I (bilet LUB vip)
if wiek >= 13 and (ma_bilet or jest_na_liscie_vip):
    print("✓ Witamy na imprezie! Miłej zabawy!")
else:
    print("✗ Niestety, nie spełniasz wymogów wejścia.")
    if wiek < 13:
        print("  Powód: Za młody/a (musisz mieć min. 13 lat)")
    if not ma_bilet and not jest_na_liscie_vip:
        print("  Powód: Brak biletu i nie jesteś na liście VIP")

Wyjaśnienie: Nawiasy () w warunku są ważne! Pokazują, że najpierw sprawdzamy ma_bilet or jest_na_liscie_vip, a dopiero potem łączymy to z wiekiem używając and.

✏️ Ćwiczenie 2c: Quiz logiczny

Przepisz ten kod i sprawdź, co się wyświetli. Potem zmień wartości zmiennych i testuj różne kombinacje!

# Zmienne do zabawy
pada_snieg = True
jest_weekend = False
mam_czas_wolny = True

# Test 1: Czy idziemy na sanki?
print("=== Test 1: Sanki ===")
if pada_snieg and (jest_weekend or mam_czas_wolny):
    print("Jedziemy na sanki! ⛷️")
else:
    print("Dzisiaj nie pójdziemy na sanki.")

# Test 2: Czy zostajemy w domu?
print("\n=== Test 2: Zostajemy w domu? ===")
if not pada_snieg or not mam_czas_wolny:
    print("Lepiej zostać w domu.")
else:
    print("Możemy wyjść!")

# Test 3: Idealne warunki
print("\n=== Test 3: Idealne warunki ===")
if pada_snieg and jest_weekend and mam_czas_wolny:
    print("Wszystko idealne! 🎉")
else:
    print("Nie wszystkie warunki są spełnione.")

Wyzwanie: Zmień wartości zmiennych tak, aby wszystkie trzy testy wyświetliły pozytywne komunikaty!

3. Funkcje - Twoje własne mini-programy! ✨

Wyobraź sobie, że masz magiczne zaklęcie, które wykonuje kilka czynności naraz. W Pythonie takim zaklęciem jest funkcja! To nazwany fragment kodu, który możemy wywoływać (używać) wielokrotnie, kiedy tylko chcemy.

Funkcję tworzymy za pomocą słowa kluczowego def, potem podajemy jej nazwę i nawiasy (). Kod wewnątrz funkcji musi być wcięty.

# Definiujemy (tworzymy) naszą pierwszą funkcję
def przywitaj_gracza():
    print("Cześć! Witaj w naszej grze!")
    print("Życzymy Ci świetnej zabawy!")
    print("-------------------------")

# Teraz możemy "wywołać" (użyć) naszą funkcję, ile razy chcemy
print("Start gry...")
przywitaj_gracza()

print("Nowy gracz dołączył...")
przywitaj_gracza()

Dzięki funkcji nie musimy pisać tego samego kodu wiele razy! Jeśli zechcemy zmienić powitanie, wystarczy, że zrobimy to w jednym miejscu - wewnątrz definicji funkcji.

Funkcje z parametrami

A co, jeśli chcemy, żeby nasza funkcja witała konkretnego gracza po imieniu? Możemy przekazać jej informację z zewnątrz, czyli parametr (nazywany też argumentem).

# 'imie' jest tutaj parametrem
def przywitaj_gracza_imiennie(imie):
    print(f"Cześć, {imie}! Witaj w naszej grze!")
    print("Życzymy Ci świetnej zabawy!")
    print("-------------------------")

# Wywołujemy funkcję, podając imię jako argument w nawiasach
przywitaj_gracza_imiennie("Ania")
przywitaj_gracza_imiennie("Tomek")

Teraz nasza funkcja jest o wiele mądrzejsza i bardziej elastyczna!

✏️ Ćwiczenie 3: Funkcja licząca pole prostokąta

Napisz funkcję o nazwie oblicz_pole_prostokata, która:

Przyjmuje dwa parametry: dlugosc i szerokosc.
Oblicza pole, mnożąc te dwie wartości.
Wypisuje wynik w formacie: f"Pole prostokąta o bokach {dlugosc} i {szerokosc} wynosi {pole}."
Wywołaj funkcję dla prostokąta o bokach 5 i 10.

Kliknij, aby zobaczyć rozwiązanie

def oblicz_pole_prostokata(dlugosc, szerokosc):
    pole = dlugosc * szerokosc
    print(f"Pole prostokąta o bokach {dlugosc} i {szerokosc} wynosi {pole}.")

# Testujemy naszą funkcję
oblicz_pole_prostokata(5, 10)
oblicz_pole_prostokata(3, 7)

4. Bonus: Wprowadzenie do Pygame Zero 🎮

Teraz, gdy znasz już listy, logikę i funkcje, możesz zacząć tworzyć swoje własne gry! Pygame Zero to specjalna biblioteka Pythona, która sprawia, że tworzenie gier jest proste i przyjemne.

Czym jest Pygame Zero?

Pygame Zero (w skrócie pgzero) to narzędzie dla początkujących, które pozwala tworzyć gry bez konieczności pisania skomplikowanego kodu. Idealne dla młodych programistów!

Instalacja Pygame Zero

Aby zacząć, musimy zainstalować bibliotekę:

W Thonny:

Otwórz Thonny
Z górnego menu wybierz: Narzędzia → Zarządzaj pakietami (lub Tools → Manage packages)
W okienku wyszukiwania wpisz: pgzero
Kliknij Znajdź pakiet z PyPI i zainstaluj

Lub w terminalu:

pip install pgzero

Twoja pierwsza gra - poruszający się kwadrat!

Stwórz nowy plik o nazwie moja_gra.py i wpisz ten kod:

import pgzrun  # Ta linia musi być na początku!

# Jak duże będzie okno gry?
WIDTH = 800
HEIGHT = 600

# Gdzie jest nasz gracz na początku?
x = 400
y = 300

def draw():
    # Ta funkcja rysuje wszystko na ekranie
    screen.fill('blue')  # Niebieskie tło
    screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'yellow')  # Żółte kółko

def update():
    # Ta funkcja sprawdza, co nacisnąłeś na klawiaturze
    global x, y  # Mówimy, że chcemy zmieniać x i y

    if keyboard.left:
        x = x - 5  # Idź w lewo
    if keyboard.right:
        x = x + 5  # Idź w prawo
    if keyboard.up:
        y = y - 5  # Idź w górę
    if keyboard.down:
        y = y + 5  # Idź w dół

pgzrun.go()  # Ta linia musi być na końcu!

Jak to uruchomić?

W Thonny naciśnij zielony przycisk ▶ Run (lub klawisz F5)
Pojawi się okienko z grą!
Użyj strzałek na klawiaturze, aby poruszać żółtym kółkiem
Aby zamknąć grę, kliknij X w oknie gry

🤔 Jak rozumieć współrzędne X i Y?

Okno gry to jak wielka kartka w kratkę! Każde miejsce ma swój adres składający się z dwóch liczb:

X - to jak daleko w prawo (w lewo)

x = 0 to lewa krawędź ekranu
x = 400 to mniej więcej środek (jeśli WIDTH = 800)
x = 800 to prawa krawędź

Y - to jak daleko w dół (w górę)

y = 0 to GÓRA ekranu (tak, w komputerze liczenie zaczyna się od góry!)
y = 300 to mniej więcej środek (jeśli HEIGHT = 600)
y = 600 to dół ekranu

     0            400           800
     ├─────────────┼─────────────┤
  0──┌─────────────────────────┐ ← Góra ekranu
     │                         │
     │         ● (400, 300)    │ ← Nasz gracz w środku!
     │                         │
600──└─────────────────────────┘ ← Dół ekranu

Przykłady:

(0, 0) - lewy górny róg
(800, 0) - prawy górny róg
(400, 300) - środek ekranu (nasz gracz startuje tutaj!)
(0, 600) - lewy dolny róg
(800, 600) - prawy dolny róg

Poruszanie się:

Gdy robisz x = x - 5, cofasz się w lewo (mniejsze x)
Gdy robisz x = x + 5, idziesz w prawo (większe x)
Gdy robisz y = y - 5, idziesz w górę (mniejsze y)
Gdy robisz y = y + 5, idziesz w dół (większe y)

💡 Pamiętaj! W grach na komputerze Y działa “do góry nogami” - y = 0 to góra, nie dół!

Jak to działa?

To jest proste! W Pygame Zero są dwie ważne funkcje:

draw() - tutaj rysujesz rzeczy na ekranie (jak malowanie obrazka!)
update() - tutaj sprawdzasz klawiaturę i poruszasz rzeczami

Python automatycznie wywołuje te funkcje wiele razy na sekundę, więc twoja gra żyje!

🎨 Funkcja `draw()` - Twój pędzel do malowania

Funkcja draw() jest jak artysta, który cały czas maluje nowy obrazek. Co kilka milisekund Python woła: “Hej, narysuj mi nowy obrazek!” i wtedy uruchamia się draw().

def draw():
    screen.fill('blue')  # Najpierw zamaluj całe tło na niebiesko
    screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'yellow')  # Potem narysuj kółko

Co to znaczy?

screen.fill('blue') - zamaluj całe okno na niebiesko (jak malowanie ściany!)
screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'yellow') - narysuj wypełnione kółko:
- (x, y) - gdzie narysować? (w pozycji x, y)
- 30 - jak duże? (promień 30 pikseli - jak moneta 5 złotych!)
- 'yellow' - jaki kolor? (żółty)

🎮 Funkcja `update()` - Sprawdza, co się dzieje

Funkcja update() to jak strażnik, który cały czas patrzy, czy naciskasz jakiś klawisz. Python woła ją wiele razy na sekundę i pyta: “Coś się zmieniło?”

def update():
    global x, y  # Chcemy zmieniać zmienne x i y z góry

    if keyboard.left:
        x = x - 5  # Odejmij 5 od x (idź w lewo)

Co to znaczy?

if keyboard.left: - sprawdź, czy gracz naciska strzałkę w lewo
x = x - 5 - to samo co x -= 5, zmniejsz x o 5 (przesuń w lewo!)
- Było: x = 400
- Teraz: x = 395
- Za chwilę: x = 390
- I tak dalej… kółko jedzie w lewo!

Co to jest global x, y?
To mówi Pythonowi: “Hej, chcę zmieniać zmienne x i y, które stworzyłem na górze!”
Bez tego Python by pomyślał, że tworzysz nowe zmienne tylko w funkcji update(), które zaraz znikną!

🔢 Liczby w grze - co oznaczają?

Zobaczmy, co możesz zmieniać w kodzie:

WIDTH = 800   # Szerokość okna w pikselach (punktach na ekranie)
HEIGHT = 600  # Wysokość okna w pikselach

💡 1 piksel = 1 malutki punktek na ekranie. 800 pikseli to szerokość mniej więcej jak kartka A4!

x = 400  # Pozycja pozioma gracza (w prawo/lewo)
y = 300  # Pozycja pionowa gracza (góra/dół)

💡 Start w środku ekranu (400 to połowa z 800, 300 to połowa z 600)

screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'yellow')
#                                  ↑ promień kółka

💡 Promień 30 = kółko ma średnicę 60 pikseli (wielkość małej monety)

x = x - 5  # Zmiana pozycji o 5 pikseli

💡 Im większa liczba, tym szybszy ruch! Spróbuj dać 10 lub 2!

Możesz zmieniać swoją grę! 🎨

Teraz super część - możesz eksperymentować! Zmień te rzeczy w kodzie i zobacz, co się stanie:

Kolory w grze 🌈

W Pygame Zero możesz używać nazw kolorów po angielsku. Oto najpopularniejsze:

# Podstawowe kolory:
'red'      # czerwony
'blue'     # niebieski
'green'    # zielony
'yellow'   # żółty
'orange'   # pomarańczowy
'purple'   # fioletowy
'pink'     # różowy
'white'    # biały
'black'    # czarny
'gray'     # szary
'brown'    # brązowy

# Możesz też mieszać nazwy:
'darkblue'    # ciemnoniebieski
'lightgreen'  # jasnozielony
'darkred'     # ciemnoczerwony

Zmień kolor tła:

screen.fill('purple')  # fioletowy
screen.fill('black')   # czarny - jak w kosmosie!

Zmień kolor gracza:

screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'red')    # czerwone kółko
screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'green')  # zielone kółko

Wielkość kółka 📏

Ostatnia liczba w filled_circle to promień (połowa szerokości kółka):

screen.draw.filled_circle((x, y), 10, 'yellow')   # maleńkie (jak groszek)
screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'yellow')   # normalne (jak moneta)
screen.draw.filled_circle((x, y), 50, 'yellow')   # duże (jak piłka ping-pongowa)
screen.draw.filled_circle((x, y), 100, 'yellow')  # ogromne (jak piłka!)

Szybkość poruszania 🏃

Im większa liczba przy x = x - 5, tym szybciej się poruszasz:

# W funkcji update():
if keyboard.left:
    x = x - 2   # wolno (żółw 🐢)
    x = x - 5   # normalnie (człowiek 🚶)
    x = x - 10  # szybko (samochód 🚗)
    x = x - 20  # bardzo szybko (rakieta 🚀)

Dodajmy tekst do gry! ✍️

Możesz dodać napisy na ekranie. Dodaj tę linię w funkcji draw():

def draw():
    screen.fill('blue')
    screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'yellow')

    # Dodaj tytuł gry:
    screen.draw.text("Moja pierwsza gra!", (250, 50), color='white', fontsize=40)

    # Możesz też dodać instrukcje:
    screen.draw.text("Użyj strzałek", (300, 550), color='yellow', fontsize=25)

Co to znaczy?

"Moja pierwsza gra!" - tekst do wyświetlenia
(250, 50) - pozycja tekstu (x=250, y=50, czyli blisko góry)
color='white' - kolor tekstu (biały)
fontsize=40 - wielkość czcionki (im więcej, tym większe litery!)

🎯 Inne kształty, które możesz rysować

Nie musisz rysować tylko kółek! Spróbuj tych:

# Kwadrat/prostokąt:
screen.draw.filled_rect(Rect(x, y, 40, 40), 'red')
#                            x, y, szerokość, wysokość

# Tylko obwódka kółka (nie wypełnione):
screen.draw.circle((x, y), 30, 'green')

# Linia:
screen.draw.line((100, 100), (200, 200), 'white')
#                początek       koniec      kolor

✏️ Zadanie Pygame Zero - Zrób coś swojego!

Teraz Twoja kolej! Spróbuj dodać te rzeczy do swojej gry:

🟢 Łatwe zadania (dla początkujących):

Zmień kolor tła na swój ulubiony (np. 'purple', 'black', 'green')
Zmień kolor kółka gracza na inny (np. 'red', 'pink', 'orange')
Spraw, aby kółko było większe - zmień 30 na 50
Dodaj tytuł gry na górze ekranu

🟡 Średnie zadania (trochę trudniejsze):

Zmień szybkość poruszania - zamiast 5 daj 10 (będzie szybciej!)
Narysuj drugiego kółko w stałym miejscu (np. na pozycji 100, 100)
Spraw, aby gracz startował w innym miejscu (zmień x i y na początku)
Dodaj instrukcję na dole ekranu: “Użyj strzałek”

🔴 Trudne wyzwania (dla odważnych!):

Spróbuj narysować kwadrat zamiast kółka:

screen.draw.filled_rect(Rect(x, y, 40, 40), 'yellow')

Dodaj drugiego gracza, który porusza się klawiszami WSAD (W=góra, S=dół, A=lewo, D=prawo) Podpowiedź: Potrzebujesz nowych zmiennych x2 i y2 oraz keyboard.w, keyboard.s, itd.

Kliknij, aby zobaczyć przykład rozwiązania zadań 1-8

import pgzrun

WIDTH = 800
HEIGHT = 600

# Gracz startuje w lewym górnym rogu
x = 100
y = 100

def draw():
    screen.fill('purple')  # Fioletowe tło!
    screen.draw.filled_circle((x, y), 50, 'red')  # Duże czerwone kółko

    # Drugi obiekt w stałym miejscu
    screen.draw.filled_circle((700, 500), 30, 'green')

    # Napisy
    screen.draw.text("Moja super gra!", (250, 30), color='white', fontsize=50)
    screen.draw.text("Użyj strzałek", (300, 560), color='yellow', fontsize=25)

def update():
    global x, y

    # Szybsze poruszanie (o 10 zamiast 5)
    if keyboard.left:
        x = x - 10
    if keyboard.right:
        x = x + 10
    if keyboard.up:
        y = y - 10
    if keyboard.down:
        y = y + 10

pgzrun.go()

Kliknij, aby zobaczyć rozwiązanie zadania 10 (dwóch graczy)

import pgzrun

WIDTH = 800
HEIGHT = 600

# Gracz 1 (strzałki)
x1 = 200
y1 = 300

# Gracz 2 (WSAD)
x2 = 600
y2 = 300

def draw():
    screen.fill('darkblue')

    # Rysuj obu graczy
    screen.draw.filled_circle((x1, y1), 30, 'yellow')  # Gracz 1
    screen.draw.filled_circle((x2, y2), 30, 'red')     # Gracz 2

    # Napisy
    screen.draw.text("Gracz 1: Strzałki", (50, 30), color='yellow', fontsize=30)
    screen.draw.text("Gracz 2: WSAD", (500, 30), color='red', fontsize=30)

def update():
    global x1, y1, x2, y2

    # Gracz 1 - strzałki
    if keyboard.left:
        x1 = x1 - 5
    if keyboard.right:
        x1 = x1 + 5
    if keyboard.up:
        y1 = y1 - 5
    if keyboard.down:
        y1 = y1 + 5

    # Gracz 2 - WSAD
    if keyboard.a:  # A = lewo
        x2 = x2 - 5
    if keyboard.d:  # D = prawo
        x2 = x2 + 5
    if keyboard.w:  # W = góra
        y2 = y2 - 5
    if keyboard.s:  # S = dół
        y2 = y2 + 5

pgzrun.go()

Gratulacje! Masz teraz grę dla dwóch graczy! 🎮🎮

screen.draw.filled_circle((x, y), 30, 'red') # Czerwony gracz screen.draw.filled_circle((100, 100), 25, 'green') # Zielony przeciwnik screen.draw.text("Moja super gra!", (250, 30), color='white', fontsize=50)

def update(): global x, y

if keyboard.left:
    x = x - 8  # Szybciej!
if keyboard.right:
    x = x + 8
if keyboard.up:
    y = y - 8
if keyboard.down:
    y = y + 8

pgzrun.go()


</details>

### Co dalej z Pygame Zero?

Gdy opanujesz ten prosty program, w kolejnych lekcjach nauczysz się:

- 🖼️ Jak dodawać obrazki zamiast kółek (np. rakietę, postać)
- 💥 Jak sprawdzać, czy dwie rzeczy się zderzają
- 🎵 Jak dodać dźwięki i muzykę
- 🎯 Jak zrobić licznik punktów
- 🎮 Jak stworzyć prostą grę "złap gwiazdki"!

**Pygame Zero jest super, bo:**

- Nie musisz pisać dużo kodu
- Gry działają od razu
- Możesz pokazać swoje gry kolegom!

---

- Jak dodać dźwięki i muzykę
- Jak stworzyć licznik punktów
- Jak zrobić grę typu "złap przedmiot" lub prostą platformówkę!

---

## Podsumowanie i zadanie domowe

Wow! Dzisiaj nauczyliśmy się naprawdę dużo!

- **Listy** `[]` do przechowywania kolekcji danych.
- **Wartości logiczne** `True` i `False` oraz operatory `and`, `or` i `not`.
- **Funkcje** `def`, które są jak nasze własne zaklęcia w kodzie.
- **Pygame Zero** - podstawy tworzenia gier w Pythonie!

**Zadanie domowe:**
Stwórz program, który:

1.  Stworzy listę Twoich 3 ulubionych przedmiotów szkolnych, np. `ulubione_przedmioty = ["informatyka", "wf", "matematyka"]`.
2.  Napisze funkcję o nazwie `czy_lubie_przedmiot`, która przyjmuje jeden parametr (nazwę przedmiotu).
3.  Wewnątrz funkcji, użyj instrukcji `if`, aby sprawdzić, czy przedmiot podany jako parametr znajduje się na Twojej liście ulubionych. (Podpowiedź: `if przedmiot in twoja_lista:`).
4.  Jeśli tak, funkcja powinna wydrukować "Tak, to jeden z moich ulubionych przedmiotów!". Jeśli nie, "Uczę się go, ale nie jest moim ulubionym.".
5.  Wywołaj swoją funkcję kilka razy z różnymi nazwami przedmiotów (zarówno tymi z listy, jak i spoza niej).

Powodzenia! Widzimy się na kolejnej lekcji, gdzie będziemy dalej odkrywać magiczny świat Pythona!

---

**[← Powrót do kursu Python Podstawowy](/python-course/)**

Lekcja 5: Listy, Logika i Funkcje! 🎒🔍✨

📚 Co dzisiaj w planie?

1. Listy - Twoja kolekcja skarbów! 🎒

Dostęp do elementów listy (Indeksowanie)

Dodawanie do listy

✏️ Ćwiczenie 1: Lista zakupów

2. Logika Komputera - True czy False? 🔍

Operatory logiczne: and, or i not

Operator and (i) - Wszystkie warunki muszą być prawdziwe

Operator or (lub) - Wystarczy jeden prawdziwy warunek

Operator not (nie) - Odwrócenie wartości

Łączenie operatorów - Bardziej skomplikowane warunki

Tabela prawdy - Jak to wszystko działa?

Praktyczny przykład: Gra przygodowa

✏️ Ćwiczenie 2: Dostęp do tajnego pliku

✏️ Ćwiczenie 2b: System wejścia na imprezę

✏️ Ćwiczenie 2c: Quiz logiczny

3. Funkcje - Twoje własne mini-programy! ✨

Funkcje z parametrami

✏️ Ćwiczenie 3: Funkcja licząca pole prostokąta

4. Bonus: Wprowadzenie do Pygame Zero 🎮

Czym jest Pygame Zero?

Instalacja Pygame Zero

Twoja pierwsza gra - poruszający się kwadrat!

🤔 Jak rozumieć współrzędne X i Y?

Jak to działa?

🎨 Funkcja draw() - Twój pędzel do malowania

🎮 Funkcja update() - Sprawdza, co się dzieje

🔢 Liczby w grze - co oznaczają?

Możesz zmieniać swoją grę! 🎨

Kolory w grze 🌈

Wielkość kółka 📏

Szybkość poruszania 🏃

Dodajmy tekst do gry! ✍️

🎯 Inne kształty, które możesz rysować

✏️ Zadanie Pygame Zero - Zrób coś swojego!

2. Logika Komputera - `True` czy `False`? 🔍

Operatory logiczne: `and`, `or` i `not`

Operator `and` (i) - Wszystkie warunki muszą być prawdziwe

Operator `or` (lub) - Wystarczy jeden prawdziwy warunek

Operator `not` (nie) - Odwrócenie wartości

🎨 Funkcja `draw()` - Twój pędzel do malowania

🎮 Funkcja `update()` - Sprawdza, co się dzieje